400 jaar Jan Steen: proosten op de schilder die van het leven (en een tikkeltje chaos) hield

In dit artikel:

Museum De Lakenhal in Leiden opent van 2 april tot eind augustus de tentoonstelling "Thuis bij Jan Steen" ter gelegenheid van het museumjubileum. Centraal staat de 17e‑eeuwse Leidse schilder Jan Steen, wiens chaotische, vrolijke taferelen vaak voortkwamen uit zijn eigen huishouden: zijn acht kinderen en beide echtgenotes dienden geregeld als goedkope modellen. De expo wil voorbij het clichématige beeld van de grapjas en clown kijken en toont Steen als scherp observator en technisch vakman.

Bezoekers worden ondergedompeld in een hedendaagse, sfeervolle presentatie – geen stoffige zalen maar een bijna huiselijke setting – waarin topwerken en gerestaureerde stukken samenkomen. Hoogtepunten zijn onder meer Het Spaanse Bruidje, nu voor het eerst breed tentoongesteld, en het wereldberoemde Sint‑Nicolaasfeest, dat het Rijksmuseum onder bijzondere voorwaarden uitleende. Ook een uit particuliere collectie teruggerestaureerd portret van Maria van Egmond, te herkennen als Bathseba, is opgenomen; archiefstukken tonen dat zijn vrouw zich soms stoorde aan hoe hij haar afbeeldde.

De tentoonstelling benadrukt zowel Steen’s humor als zijn fijne penseelvoering: aandacht voor lichtval op koper en subtiele details zoals donshaartjes op een arm illustreren zijn meesterschap. Scholen zijn betrokken: leerlingen van basisschool Lucas van Leyden schreven eigen commentaren bij de doeken, waarmee de schilder ook voor jong publiek actueel blijft. Conservatoren en directie willen met de presentatie Stap verder dan het stereotype en Steens veelzijdigheid en menselijkheid laten zien.