400 jaar oude molen krijgt mogelijk nieuwe kans: 'Dan klopt het verhaal weer'
In dit artikel:
De Groote Molen in Zoeterwoude‑Weipoort bestaat sinds 1626 en viert dit jaar zijn 400‑jarig bestaan, maar fungeert al jaren niet meer als bemaler van de Groote Polder. Oorspronkelijk pompte de windmolen het water uit een laaggelegen polder (ongeveer twee meter onder zeeniveau) naar de Oude Rijn. Door veenbodem die bij droogte inzakt, zakte de polder geleidelijk; in de jaren vijftig verving men het scheprad daarom door een schroef om dieper water te kunnen oppompen.
Uiteindelijk werd de molen echter buiten gebruik gezet door veranderingen in de omgeving: bij de aanleg van een bedrijventerrein verdween de waterverbinding naar de Oude Rijn. Een elektrisch gemaal nam het werk over; sindsdien draait de molen wel, maar alleen in een gesloten systeem zonder echte bemalingsfunctie. Vrijwillig molenaar Pieter Hellinga, die al veertig jaar bij de molen betrokken is, zegt dat het hem pijn doet dat de molen niet meer kan doen waarvoor hij gebouwd is. Hij benadrukt ook de historische verbondenheid met de plek en het vak: vroeger was molenaarschap zwaar en constant belast met het waterpeil; nu gebeurt het werk op vrijwillige basis.
Er is mogelijk een kans om de molen weer operationeel te maken: bij de aanleg van een viaduct langs de N11 kunnen de sloten langs op- en afritten benut worden om de waterloop te herstellen en de molen opnieuw op het watersysteem aan te sluiten. Of dat doorgaat, moet door de gemeente, provincie en het waterschap worden besloten.
De molen heeft ook een turbulent recent verleden: op 2 april 1973 blies een storm het bovenhuis van de molen weg; het werd elders teruggevonden en met landelijke steun herbouwd (1975). Tijdens Open Monumentendag dit jaar wordt het oorspronkelijke bouwjaar 1626 weer op de molen aangebracht, zodat het verhaal van het gebouw volledig wordt weergegeven. Hellinga (70+) denkt intussen aan opvolging — er is één andere molenaar — en hoopt dat de molen niet alleen als monument blijft draaien, maar ook weer zijn oorspronkelijke taak kan vervullen.