Apen onderzocht op long covid: 'Volledig onder narcose in röntgenapparaat'
In dit artikel:
In het streng beveiligde Biomedical Primate Research Centre (BPRC) in Rijswijk werken onderzoekers al ruim zes jaar aan de oorzaak van long covid. Het instituut huisvest ongeveer duizend dieren, waaronder gefokte makaken die worden ingezet voor onderzoek naar onder meer tbc en long covid. Om de dieren te kalmeren klinkt in sommige gangen een radiostation; tijdens onderzoeken worden de apen onder volledige narcose gebracht zodat bijvoorbeeld 3D-longscans kunnen worden gemaakt en bloed- en ruggenmergmonsters genomen.
Onderzoeker Marieke Stammes benadrukt dat long covid geen eenduidige aandoening is: wereldwijd zouden 600–700 miljoen mensen klachten hebben, in Nederland gaat het om ruim een half miljoen mensen waarvan circa 90.000 zeer ernstig getroffen zijn. Er bestaan meer dan tweehonderd verschillende symptomen en meerdere subtypen — van ernstige vermoeidheid en spierklachten tot “brain fog” — wat het vinden van één behandelmethode bemoeilijkt. Omdat mensen met long covid vaak niet belastbaar genoeg zijn voor ingrijpende opvolgtests, bieden apen de mogelijkheid om patiënten vóór infectie tot een jaar erna systematisch en invasief te volgen en vergelijkende analyses te doen.
Het artikel schetst ook het persoonlijke verhaal van Francisca uit Den Haag, die in 2022 geïnfecteerd raakte en na een aanvankelijke schijnbare verbetering in korte tijd volledig instortte: wekenlang kon zij nauwelijks basiszorg verrichten, ervoer ernstige cognitieve beperkingen en had langdurige terugvallen. Haar herstel duurde jaren; pas na anderhalf tot tweeënhalf jaar kon ze geleidelijk weer uitgaans- en sportactiviteiten oppakken.
Recent ontving het BPRC een subsidie van de stichting long covid om te onderzoeken of mitochondriën — de energiefabriekjes van cellen — slechter functioneren door zuurstoftekort, een mogelijke verklaring voor veel klachten. Stammes blijft overtuigd dat onderzoek met diermodellen stap voor stap inzicht zal opleveren en uiteindelijk tot behandelopties kan leiden, al blijft de timing ongewis.