Bewoners vrezen monumentenstatus: 'Mogen dan niets meer aan ons huis veranderen'
In dit artikel:
Honderden bewoners in Zoetermeer vrezen voor hun toekomst nu de gemeente overweegt ruim 28 gebouwen en complexen als gemeentelijk monument aan te wijzen, waaronder circa 160 rijtjeshuizen van het zogenaamde Lotusproject rond de Weidedreef. De woningen — ontworpen tussen 1982 en 1985 door de vorige jaar overleden architect Carel Weeber — vormen vanuit de lucht een lotusbloem; op straatniveau zijn het lange, gebogen blokken. Veel eigenaars zien de nominatie niet als eerbetoon maar als bedreiging voor hun woongerief en financiële zekerheid.
Bewoners van wijken als Muizenweide en Albertshoven klagen dat een monumentenstatus ingrijpende beperkingen oplegt: vrijwel alle veranderingen zouden vergunningplichtig worden. Dat raakt dagelijkse beslissingen zoals het plaatsen van zonnepanelen, warmtepompen, airconditioning, fietsenhokken, tuinhekjes of het vervangen van kunststof kozijnen. Mensen maken zich zorgen over extra kosten om eerdere aanpassingen terug te draaien, over de verkoopbaarheid van hun huis en over het feit dat ze jarenlang in hun woning hebben geïnvesteerd met het oog op hun pensioen.
De gemeenteraad had gevraagd om ook jongere gebouwen (periode 1945–1990) te laten meewegen in de monumentenzorg, waarna de gemeente bewoners per brief informeerde over de mogelijke aanwijzingen. De gemeente erkent de onrust en zegt niet voortijdig een besluit te hebben genomen: een formele procedure volgt alleen als het college besluit tot een voornemen tot aanwijzing, waarna eigenaren zienswijzen kunnen indienen en later nog bezwaar en beroep mogelijk is. De gemeente benadrukt dat zij al in gesprek is met eigenaren om verrassingen en juridische procedures te voorkomen.
Op maandag vond een bijeenkomst plaats die kort van tevoren werd aangekondigd; desalniettemin waren veel bewoners aanwezig en debatteerden ze fel met ambtenaren. Kritiekpunten waren onder meer de relatief jonge leeftijd van de panden (ongeveer veertig jaar) en het argument dat architect Weeber juist diversiteit in kleur en individuele aanpassingen zou hebben ondersteund. Sommige bewoners pleiten ervoor alleen de daken — die de lotusvorm zichtbaar maken vanuit de lucht — te beschermen in plaats van het hele pand.
Als reactie organiseren bewoners zich: circa vierhonderd mensen zetten protesten op en overwegen juridische stappen als de gemeente besluit door te zetten. Tegelijkertijd melden enkelen dat plannen voorlopig ‘on hold’ staan tot na de gemeenteraadsverkiezingen, wat voor tijdelijke verlichting zorgt. Een aantal huiseigenaren probeert nog snel kleine verbouwingen uit te voeren zolang er nog geen formele aanwijzing geldt.
Kortom: de discussie draait niet alleen om architectonische waardering, maar ook om eigendomsrechten, financiële consequenties en het risico dat bewoners weinig invloed houden op hun eigen huis wanneer een monumentenbescherming wordt ingevoerd.