Billy zit op allerlaatste evacuatieboot en ontsnapt zo uit Den Haag bij start Tweede Wereldoorlog
In dit artikel:
Op 10 mei 1940 ziet de Britse oud-international Billy Marsden Duitse vliegtuigen boven Den Haag en beseft direct dat de oorlog is uitgebroken. Marsden, die sinds zijn blessure in 1930 als trainer van HBS in Scheveningen woonde en daar een nieuw leven en reputatie als strenge maar geliefde coach had opgebouwd, moet samen met zijn vrouw plotseling vluchten. Zijn vluchtverhaal is een van de vertellingen in Chris Hunt’s boek Escape from Holland.
In het centrum van Den Haag logeert tegelijk het Sadler's Wells Ballet, met onder anderen de beroemde danseres Margot Fonteyn. Het gezelschap, dat ondanks de oorlog op toernee was in het neutrale Nederland, wordt tijdens de Duitse opmars overvallen door geweld en moet kostuums en materiaal achterlaten. Vanuit het Britse consulaat wordt spoedig gekeken hoe Britse onderdanen naar Engeland kunnen terugkeren; oorspronkelijke evacuatieplannen vanuit Rotterdam falen door felle Duitse aanvallen daar.
Een koopvaardijschip, de SS Dotterel, weet uit Rotterdam te ontkomen en krijgt het verzoek evacuees op te pikken in IJmuiden. De bemanning besluit, in plaats van direct naar veilige wateren te varen, terug te keren voor landgenoten. Op zondag 12 mei krijgen de Marsdens het verlossende bericht: er is een boot. Ze mogen één tas meenemen; Billy kiest daarin zijn drie interlandcaps, medailles en voetbalherinneringen. De dansers worden per bus vervoerd, het echtpaar Marsden gaat per trein naar Velsen en iedereen overnacht in het overvolle Hotel Velserbeek.
In de nacht vertrekt de konvooi naar IJmuiden. Aan boord van de Dotterel verlopen de inschepingen opmerkelijk ordelijk. Tijdens de havenuitvaart passeert een Duits vliegtuig en vuurt in het donker maar zonder treffers. Op zee worden de vluchtelingen door Britse oorlogsschepen begeleid en bereiken zij uiteindelijk Engeland. Op 13 mei 1940 arriveert de konvooi in Engeland; een dag later capituleert Nederland en begint de Duitse bezetting. Onder de gevluchte royals waren die dagen ook kroonprinses Juliana en prins Bernhard met hun kinderen, die eerder met de HMS Codrington waren vertrokken; koningin Wilhelmina vluchtte later met de torpedobootjager HMS Hereward.
Na de oorlog keert Marsden terug naar Nederland en is tussen 1948 en 1950 opnieuw trainer van HBS. De club eert hem sinds 1969 met de Bill Marsden Trophy voor speler van het jaar. Marsden overlijdt in 1983 in Sheffield op 81‑jarige leeftijd.
Auteur Chris Hunt werkte vijftien jaar aan zijn boek, deels voortgekomen uit familieverhalen over Marsden en ondersteund door uitgebreid archiefonderzoek en bezoeken aan locaties als Den Haag en IJmuiden. In Den Haag wordt ieder jaar op 10 mei de Slag om Ypenburg herdacht; bij die gevechten vielen 95 Nederlandse militairen.