De Stier van Potter onderging veel veranderingen door de loop van tijd, blijkt tijdens restauratie
In dit artikel:
In het Mauritshuis in Den Haag is De Stier van Paulus Potter na bijna twee jaar restauratie hersteld door conservatoren Abbie Vandevire en Jolijn Schilder. Het doel van het project was zo dicht mogelijk bij Potters oorspronkelijke intentie te komen: verouderde vernislagen verwijderen, niet-originele aanvullingen kritisch beoordelen en waar mogelijk de oorspronkelijke compositie en kleuren terugbrengen.
De restauratie bracht meerdere verrassingen aan het licht. Zo bleek het werk van Potter oorspronkelijk kleiner en uit twee doeken opgebouwd; later voegde Potter vermoedelijk drie extra doeken toe om de compositie te versterken. Onder een eerdere 19e-eeuwse restauratie vonden de conservatoren de oorspronkelijke poot van de stier terug, die door latere oververfschikkingen deels was bedekt — een vondst die Schilder als emotioneel benadrukte: "Het voelde als een soort thuiskomen." Ook werd een tijdens het Napoleontische tijdperk toegevoegde tak opnieuw beoordeeld: die bleef wel behouden, maar werd aangepast zodat ze beter aansloot bij Potters beeldtaal.
Een van de opvallendste visuele veranderingen is de lucht. Na het verwijderen van een vergeelde gele vernislaag kwamen veel levendigere, koelere blauwtinten en wolken tevoorschijn; voor de restauratoren was dat als het uittrekken van een oude jas. Voor het nauwkeurig reconstrueren van weer en wolken werkt het museum samen met het KNMI en forensisch meteoroloog Rob Sluiter: die combinatie van kunsthistorisch onderzoek en meteorologische wetenschap hielp bij het kiezen van de juiste toon en beweging in de hemelpartij.
Vandevire en Schilder benadrukken dat Potter de dieren niet letterlijk als één levend model schilderde, maar samenstelde uit verschillende schetsen om een ideaalbeeld te creëren. Tijdens het herstel hebben zij geprobeerd dat begrip te respecteren en de figuren hun oorspronkelijke plaats en kracht terug te geven.
Praktisch gezien is bij de behandeling gekozen voor moderne, synthetische materialen die minder snel vergelen, met het streven om toekomstige ingrepen te minimaliseren. De restauratie is afgesloten met uitgebreide documentatie; publicatie van bevindingen en materialen volgt nog. Voor de restauratoren markeert dit zowel een afronding als een nieuw begin: het werk is visueel hersteld en wetenschappelijk gedocumenteerd, met de hoop dat de stier de komende generaties minder vaak ingrijpende restauraties nodig zal hebben.