Den Haag is kampioen volmachtstemmen: 'Kiezer laat het afweten'

In dit artikel:

Tijdens de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen viel in Den Haag het gebruik van volmachtstemmingen bijzonder op: dertien Haagse stembureaus scoorden het hoogst van heel Nederland, vooral in de wijken Schilderswijk en Transvaal. In buurthuis Sam Sam (bij de Vaillantlaan) werd 36% van de stemmen via een volmacht uitgebracht; op stembureaus als Mandelaplein, Talenthuis en Julianaplaza was dat ongeveer 32%.

Denk-raadslid Adeel Mahmood wijst erop dat de hoge percentages niet nieuw zijn en dat zijn partij extra heeft ingezet om mensen naar de stembus te krijgen; de opkomst steeg licht vergeleken met vier jaar eerder. John Bijl van het Periklesinstituut ziet volmachten deels positief omdat ze de opkomst mogelijk verhogen, maar waarschuwt ook voor zwaktes: het is oncontroleerbaar onder welke voorwaarden iemand machtigt en of daadwerkelijk op de bedoelde kandidaat wordt gestemd. Hij koppelt het veelvuldig gebruik van volmachten in Den Haag aan gemeenschappen met traditionele man-vrouwverhoudingen en hiërarchische structuren.

De gemeente en de Kiesraad zijn zich bewust van het structureel hogere volmachtpercentage in bepaalde Haagse buurten. Na het tellen van de stemmen werden controles uitgevoerd op opvallende patronen (zoals discrepanties tussen stemmen en stempassen, veel blanco of grote concentraties stemmen). Er werden geen onregelmatigheden gevonden en er komt geen hertelling.

Praktisch: een volmachtstem is bedoeld voor kiezers die zelf niet kunnen stemmen (bijv. door werk, ziekte of vakantie). De procedure vereist een stempas met handtekeningen van kiezer en volmachtgever en een kopie van het identiteitsbewijs van de laatstgenoemde.