'Ga met Richard de Mos, in het belang van de stad', Aboutaleb zet D66 onder druk in Haagse formatie
In dit artikel:
Verkenner Ahmed Aboutaleb dringt er bij D66 op aan zijn eerdere standpunt te heroverwegen en samen met winnaar Hart voor Den Haag een coalitie te vormen voor het nieuwe Haagse college. De stap volgt op de verkiezingsuitslag van 18 maart waarbij Hart voor Den Haag met 16 zetels veruit de grootste partij werd; D66 behaalde 8 zetels en PRO Den Haag 7. Omdat 16+8 een eenvoudige meerderheid van 24 zetels oplevert, ziet Aboutaleb dit als de meest haalbare route naar een stabiel college.
De Mos liet Aboutaleb — oud-burgemeester van Rotterdam met Haagse wortels — de verkenning doen, zowel vanwege zijn bestuurlijke ervaring als om symbolisch bruggen te slaan richting linkse partijen. Aboutaleb begon eind maart met gesprekken: eerst kleinere fracties, daarna D66 en PRO Den Haag, en pas later Hart voor Den Haag omdat lijsttrekker Richard de Mos een weekendje weg was. Veel kleine partijen toonden zich terughoudend en zagen zichzelf niet primair aan zet zolang de grote partijen niet eerst een richting kiezen.
D66 hield aanvankelijk afstand: de partij wees inhoudelijke verschillen met Hart voor Den Haag aan — met name rond asielbeleid en mobiliteit — en wilde eerst afwachten of Hart samen kon optrekken met VVD, CDA en DENK, partijen die volgens D66 meer raakvlakken hebben. Die strategie had ook een tactische kant: als Hart met de rechtse partijen tot een akkoord zou komen, verzwakte dat de positie van De Mos en kon D66 later betere onderhandelingsvoorwaarden afdwingen. Tegelijk bleef D66 wel bereid om alsnog te praten als een rechtse formatie strandde, mits PRO Den Haag ook meedoet.
PRO Den Haag zette daarentegen al vroeg een streep: samenwerking met Hart voor Den Haag werd bij voorbaat afgewezen vanwege inhoudelijke, principiële en stijlverschillen. Daardoor viel D66’s beoogde brede middenvariant weg. Aboutaleb probeerde vervolgens of de drie rechtse partijen erbij gehaald konden worden, maar die afspraak werd afgeblazen toen bleek dat Hart die route niet wilde. Uiteindelijk concludeerde Aboutaleb dat er feitelijk één realistisch gat is: een coalitie tussen Hart voor Den Haag en D66, eventueel later uitgebreid met andere partijen.
Die conclusie legt D66 onder flinke druk. De twee voorwaarden die de partij eerder had gesteld zijn in de verkenning niet ingevuld: er zijn geen gesprekken tussen Hart en de drie rechtse partijen, en PRO Den Haag weigert deelname. Hart voor Den Haag sluit PRO Den Haag bovendien uit; De Mos noemt die weigering onbegrijpelijk en stelt dat PRO zichzelf daarmee buiten de oplossing plaatst. Hart wil snel met D66 beginnen aan onderhandelingen en staat in beginsel open om later andere partijen te betrekken.
D66 liet weten het eindverslag van Aboutaleb over het paasweekend met de fractie te bespreken en daarna inhoudelijk te reageren. De verkenning heeft vooral duidelijk gemaakt welke combinaties politiek realistisch zijn en welke kloven voorlopig onoverbrugbaar lijken: of D66 zich kan losrukken van eerdere bezwaren zal bepalen of de formatie richting een centrum-links akkoord schuift of dat andere, meer rechtse combinaties opnieuw worden onderzocht.