Gekke dingen in stembureaus: verloren trouwring, boze vrouw en buikgriep
In dit artikel:
Een week na de Tweede Kamerverkiezingen geeft een rondgang door de processen‑verbaal van Haagse stembureaus een beeld van kleine en grotere incidenten die de gang naar de stembus kleurden. De documenten, die elk stembureau na sluiting invult, tonen dat de uitvoering van het stemproces grotendeels goed verliep, maar dat er op punten verrassingen en onhandigheden optraden.
In enkele stembureaus verschenen kiezers met ziekteverschijnselen; bij het bureau aan de Toon Dupuisstraat moesten ruimtes extra worden schoongemaakt nadat meerdere mensen met een buikvirus waren geweest. Op andere plekken leidde lichamelijke ongemakken tot praktische problemen: bij het tellen in Wateringse Veld veroorzaakte het bloeden van een teller een vlek op een stemformulier, wat aanvankelijk op een dubbele stem leek. De gemeente verklaarde die stem uiteindelijk geldig omdat de vlek ontstond tijdens het tellen, dus pas nadat het biljet al in de bus had gezeten.
Conflicten en verwarring kwamen ook voor. In een centrumstembureau probeerde een vrouw een volmachtsstem voor haar zoon uit te brengen nadat zij eerder zelf al had gestemd; omdat een volmacht tegelijk met de eigen stem moet worden uitgebracht, verviel die poging. De vrouw reageerde heftig, scheurde haar stempas en vertrok. Bij een ander bureau melde de voorzitter zich niet; een reserve moest worden opgeroepen die later arriveerde.
Veiligheids- en technische kwesties speelden: bij Den Haag Centraal leidde een onbeheerde koffer bij een tramhalte tot een bommelding en tijdelijke afsluiting van ingangen; uiteindelijk werd niets verdachts gevonden. Op meerdere locaties werkte de stempascheck‑app op de iPad niet goed. Als noodoplossing lag er overal een papieren Register Ongeldige Stempassen, zodat stemmen doorgang konden vinden; in één geval werden twee oude stempassen uit 2023 meegenomen en getest, maar kiezers mochten pas met de actuele pas stemmen en kwamen later terug met de juiste documenten. De gemeente benadrukte dat de iPad een hulpmiddel is en dat stemmen ook zonder werkt.
Praktische haperingen met materiaal kwamen veel voor: de gleuven van sommige stembussen waren scherp, er waren meldingen van scherpe randen op stembiljetten en op verschillende plekken ontbrak een pleister. Dit jaar bleek het gebruikte papier voor de stembiljetten dikker; stembussen raakten sneller vol, stampers functioneerden niet altijd en op enkele locaties moest de bus tussen de middag worden geopend om biljetten aan te drukken. Sommige stembureauleden losten dat creatief op door zelf in de bus te stappen en te stampen. Gemeenten onderzoeken waarom de bussen vaker vol raakten dan normaal.
In omliggende gemeenten (Leiden, Gouda, Delft, Zoetermeer, Alphen) werden weinig tot geen incidenten gerapporteerd. Wel bevestigden meerdere gemeenten storingen met de stempas‑app; Leiden telde handmatig en had daar geen last van. Gouda en Delft onderstreepten ook dat het nieuwe, dikkere papiertype tot extra stampen verplichtte.
Al met al laat het overzicht zien dat de verkiezingsorganisatie in grote lijnen solide functioneerde, maar dat praktische en technische verbeterpunten — van stempaspapier en iPad‑ondersteuning tot robuustere materiaalkeuze en duidelijke instructies over volmachten — aandacht behoeven bij de evaluatie.