Je weet niet wat er in deze pakketjes zit, toch kopen mensen ze massaal: waarom?
In dit artikel:
In de regio verschijnen steeds vaker pop-upwinkels waar mensen tegen betaling tussen ‘zoekgeraakte’ of geretourneerde pakketjes mogen snuffelen. Voor de Jumbo aan het Bastiaansplein in Delft staan bezoekers in de rij om tien minuten lang dozen te openen; vergelijkbare initiatieven draaiden recent in Den Haag (winkelcentrum De Savornin Lohmanplein) en eerder in Zoetermeer. Bedrijven als Pakjes Alarm (Ernst Dijkman) en Retourdepot.com halen partijen in en verkopen ze per gewicht: ongeveer €2,45 per 100 gram. Bezoekers tekenen bij binnenkomst via een QR-code voor de voorwaarden, onder meer dat gekochte pakketten niet geruild mogen worden.
De aanbieders zeggen de goederen in bulk te hebben opgekocht bij distributiecentra of in het buitenland (Dijkman noemt Polen) en brengen zo spullen die anders vernietigd zouden worden weer op de markt. Klanten vinden het aantrekkelijk vanwege de spanning en de lage instapprijs; in Den Haag vond iemand bijvoorbeeld een nieuwe Samsung-telefoon voor ongeveer twintig euro, maar er zitten ook waardeloze of beschadigde vondsten bij (een melkpak gevuld met zand, of een mannelijke opblaaspop).
Grote retailers als Bol.com en Amazon antwoorden vaag op vragen of de pakketten van hun retourstromen afkomstig zijn. Amazon zegt dat retouren meestal opnieuw als nieuw of gebruikt worden verkocht, geretourneerd naar partners, geliquideerd of gedoneerd, en dat het niet samenwerkt met ‘mysterybox’-verkopers. De door de pop-ups genoemde cijfers — dagelijks 12 miljoen verzonden pakketten en 1 miljoen retouren in Nederland — zijn door de redactie niet te verifiëren en door de platforms niet bevestigd.
Consumentenpsycholoog Patrick Wessels verklaart de populariteit vanuit het principe van variabele beloning: de onbekende uitkomst activeert dopamine en maakt de ervaring verslavend. Ook speelt de ‘curiosity gap’ — de drang om te weten wat er in een doos zit — en sociale media versterken de verwachting door succesverhalen te tonen. De Consumentenbond benadrukt dat kopen een echte gok is: het kan waardevols of juist totaal onbruikbaars opleveren. Koperbescherming is beperkt; sommige verkopers refunderen bij zichtbaar misbruik, maar veel risico ligt bij de klant.
Bezoekerservaringen lopen uiteen. Sommigen, zoals de 23-jarige Aida uit Delft, vinden de ervaring het geld waard ondanks teleurstellingen (zij kocht drie dozen voor circa €55 en kreeg onder meer een te grote veloursjurk). Anderen — een vrouw met kleinkinderen die bijna €200 uitgaf — noemen het te duur en zeggen het waarschijnlijk niet nog eens te doen. Ondernemers zien commerciële kansen en willen terugkeren of uitbreiden (Retourdepot overweegt terugkeer naar Den Haag en shop-in-shop-concepten), waardoor de hype zich verder kan verspreiden.
Kortom: het concept combineert duurzaamheidclaims (verspilde goederen redden) met de aantrekkingskracht van het lotsspel. Kopers moeten echter beseffen dat de kans op een ‘pareltje’ klein is en dat het vooral een ervaring van spanning en vermaak betreft — met financiële en kwaliteitsrisico’s.