Liveblog dodenherdenking | Duizenden kinderen bij kinderherdenking - Vliegtuigen brengen eerbetoon
In dit artikel:
In heel Nederland staan vandaag de slachtoffers van oorlog centraal; in de regio vinden vanmiddag en vanavond honderden herdenkingen plaats. Omroep West verslaat tientallen plechtigheden live. Hieronder de belangrijkste gebeurtenissen en achtergronden.
Theater, films en lokaal verlies
In Theater De Naald in Naaldwijk zijn vanavond twee oorlogssfilms te zien: Het meisje met het rode haar en Foute erfenis. De gemeente Naaldwijk verloor tijdens de Tweede Wereldoorlog 401 personen, blijkt uit Oorlogsbronnen.nl.
Vliegtuigen en burgemeester bij Zoetermeer
Bij het oorlogsmonument in het Wilhelminapark in Zoetermeer verenigden honderden mensen zich om 20.00 uur. Na twee minuten stilte en het Wilhelmus sprak burgemeester Michel Bezuijen. Drie vliegtuigen voerden een erevliegtocht uit; één bracht een saluut voor de gevallen vliegers. Het monument is een reliëfmuur uit 1951; Oorlogsbronnen telt 587 personen met een oorlogskoppeling aan Zoetermeer.
Monumenten en individuele verhalen
In Nootdorp werden bloemen gelegd bij het monument voor Lubbert Brouwer, een wachtmeester van de Koninklijke Marechaussee die op 8 september 1944 werd gefusilleerd. Voor Nootdorp staan 54 oorlogsslachtoffers geregistreerd.
De Waalsdorpervlakte in Wassenaar blijft één van de bekendste herdenkingslocaties. De duinen van Meijendel waren door de bezetter gebruikt voor massa-executies; veel slachtoffers kwamen uit het Scheveningse Oranjehotel. Op 8 maart 1945 werden 39 mannen, onder wie 27 verzetsstrijders, gefusilleerd als represaille voor een aanslag op SS-leider Hanns Rauter. Het terrein bevat replica’s van vier fusilladekruizen, een klokkenstoel en het Represaille Kruis dat de plek markeert waar die 39 executies plaatsvonden.
Verhuizing en nieuwe plekken van herdenken
In Zevenhuizen vond de herdenking plaats op het Dorsplein, nadat het oorlogsmonument vorig jaar van het Raadhuishof daarheen werd verplaatst na een lokale stemming. Het monument, met een afgebroken zuil, herinnert aan 146 overledenen uit de gemeente en symboliseert abrupt afgebroken levens.
In Stompwijk werd dit jaar voor het eerst een centraal oorlogsmonument onthuld, geplaatst in de tuin van de Laurentiuskerk. De plaatsing kwam voort uit aandacht rondom 80 jaar vrijheid; Oorlogsbronnen meldt minstens 113 Stompwijkers die tijdens de oorlog omkwamen.
Stille tochten en kerkelijke diensten
In Alphen aan den Rijn liep een stille tocht van het Joods monument naar het Verzetsmonument in Burgemeester Visserpark, waar om 20.00 uur de officiële plechtigheid plaatsvond met toespraken en bloemenhulde. In Gouda vond rond 19.00 uur een herdenkingsdienst in de Sint-Janskerk plaats, gevolgd door een stille tocht en de 20.00 uur-plechtigheid. Gouda verloor ruim 2.700 mensen tijdens de Tweede Wereldoorlog, waaronder meer dan 500 Joden; hun namen staan op het oorlogsmonument op de Markt.
Joodse gemeenschap en grote cijfers in Den Haag
Den Haag hield meerdere herdenkingen, waaronder bij het Joods Monument op het Rabbijn Maarsenplein. Voor de oorlog woonden ongeveer 17.000 Joodse inwoners in Den Haag; van hen werden circa 14.000 gedeporteerd en zeker 12.000 vermoord of overleden door ontbering. In totaal vielen tijdens de oorlog ruim 32.000 Haagse slachtoffers.
Specifieke plechtigheden elders
In Delft werden de slachtoffers van de eerste meidagen in 1940 herdacht bij het monument op begraafplaats Jaffa; 3.894 Delftenaren zouden tijdens de bezetting overlijden. Bij zorginstelling ’s Heeren Loo in Noordwijk vond een bijeenkomst plaats voor 50 bewoners ter nagedachtenis aan Joodse oud-bewoners; op het terreinherdenkingsmonument zijn ook namen van medewerkers vermeld die slachtoffer werden van vervolging. Voor Noordwijk staan 457 oorlogsdoden geregistreerd.
Vlaginstructie en symboliek
Over vlaggen voeren bestaat onduidelijkheid; het Nationaal Comité 4 en 5 mei roept op de Nederlandse driekleur op 4 mei van zonsopgang tot zonsondergang halfstok te hangen als teken van eerbied. Rijksgebouwen volgen een instructie om van 18.00 uur tot zonsondergang halfstok te voeren zonder wimpel. Gebruikelijke etiquetteregels blijven van kracht: de vlag mag niet de grond raken en wordt normaal gesproken niet 's nachts gevoerd.
Media-opvang en kinderherdenking
De Nationale Kinderherdenking in Madurodam trok circa 4.500 kinderen. Het doel is jongeren bewust te maken dat vrijheid niet vanzelfsprekend is; het thema dit jaar was 'Verleden - Vandaag'. Madurodam is genoemd naar George Maduro, verzetsstrijder die in Dachau overleed. TV West zendt de kinderherdenking vanaf 19.20 uur live uit; Radio West heeft vanaf 19.00 uur een speciale uitzending met live verslag vanuit Madurodam en van de Waalsdorpervlakte.
Algemeen beeld
In vrijwel elke gemeente in de regio worden vanavond herdenkingen gehouden; naast de grotere landelijke ceremonies zijn er talloze plaatselijke initiatieven, variërend van plechtigheden bij oorlogsmonumenten tot theatervoorstellingen en kerkdiensten die herinneren aan persoonlijke en collectieve verliezen uit de Tweede Wereldoorlog.