Liveblog gemeenteraadsverkiezingen | Lijsttrekker met spoed naar ziekenhuis op verkiezingsavond

In dit artikel:

Alle uitslagen van de gemeenteraadsverkiezingen zijn binnen en de reacties lopen uiteen: van feestelijke euforie tot bezorgdheid en praktische vragen over coalitievorming. Belangrijke lijnen: lokale partijen boeken recordwinst, rechts-populistische partijen groeien op veel plaatsen, en in enkele gemeenten zijn de uitslagen extreem krap.

- Ziekenhuisopname ONS Alphen
In Alphen aan den Rijn zette ONS Alphen als nieuwe partij een zetel binnen. De feestvreugde was echter getemperd omdat lijsttrekker Peter Versteeg op verkiezingsavond met spoed werd opgenomen voor een darmoperatie. Zijn team besloot niet naar het gemeentehuis te komen; zijn naaste medewerker meldt dat Versteeg naar omstandigheden goed herstelt.

- Hoge opkomst in Midden-Delfland
Midden-Delfland springt eruit met een opkomst van ruim 69 procent, veel hoger dan het landelijke gemiddelde van 53,7 procent. Lokale kiezers noemen onder meer onbehagen rond het azc als verklarende factor; anderen wijzen op sterke betrokkenheid in dorpen als Schipluiden en Den Hoorn.

- Haagse winst van Hart voor Den Haag
In Den Haag werd Hart voor Den Haag van Richard de Mos met afstand de grootste partij, wat op straat zowel hoop als scepsis oproept. Veel inwoners hopen op concrete maatregelen voor veiligheid en verkeer; anderen vrezen dat de stad stil komt te liggen. Formatie in Den Haag blijft ingewikkeld: technisch kan De Mos met D66 of GroenLinks-PvdA samenwerken, maar inhoudelijke verschillen maken een brede samenwerking niet vanzelfsprekend.

- Lokale partijen domineren
Lokale partijen boekten landelijk en regionaal flinke winsten: samen veroverden ze 3.391 zetels, het hoogste ooit, en ongeveer 34 procent van de kiezers koos lokaal. In onze regio (dertien gemeenten) werd in Lisse, Midden-Delfland, Kaag en Braassem, Nieuwkoop, Krimpenerwaard, Alphen aan den Rijn, Westland, Pijnacker-Nootdorp, Hillegom, Noordwijk, Katwijk, Waddinxveen en Den Haag een lokale partij de grootste.

- Verliezers en winnaars onder landelijke partijen
GroenLinks-PvdA leed het grootste absolute zetelverlies onder landelijke partijen (139 zetels minder dan bij de vorige lokale verkiezingen). SP incasseerde procentueel de zwaarste klap en verliest bijna vier op de tien zetels. ChristenUnie zakt ook aanzienlijk terug. Forum voor Democratie beleefde juist grote winst (van 55 naar 299 zetels landelijk), terwijl VVD en D66 eveneens zetels wonnen en het CDA verloor.

- Spannende en krappe uitslagen
Er waren enkele bloedstollend kleine marges: in Zuidplas ligt het verschil tussen ChristenUnie-SGP en VVD op slechts zeven stemmen (van 21.655 uitgebrachte stemmen). In Kaag en Braassem is het verschil tussen de twee grootste partijen 31 stemmen; daar veranderde de kaart relatief sterk met nieuwkomers en verschuivingen van zetels. Zulke krapte kan leiden tot hertellingen en langdurige nazorg.

- Gemeentelijke highlights en lokale reacties
In Delft werd GroenLinks-PvdA de grootste partij en sprak lijsttrekker Rinske Wessels van een mandate en de bereidheid samen te besturen. In Leiden blijft GroenLinks-PvdA de grootste partij, al met minder zetels; lijsttrekker Emma van Bree benadrukt stabiliteit en erkent dat de fragmentatie de formatie lastiger maakt. In Gouda houdt GroenLinks-PvdA de plek als grootste, maar ook daar is de raad versnipperd; de campagne werd recent overschaduwd door het overlijden van een kandidaat waarvoor de lijst tijdelijk stilgelegd werd.

- FVD en PVV: groei en ambities
Forum voor Democratie groeit flink in veel gemeenten en komt op meerdere plekken nieuw of groter in de raad. Lijsttrekkers zeggen onvrede over immigratie en woonbeleid te ervaren als achterliggende oorzaak. In Zoetermeer werd de PVV de grootste partij (van twee naar zes zetels), en die partij geeft aan de winst nu om te zetten in besturen.

- Westland, Krimpenerwaard en overige gemeenten
In Westland is er volgens lokale politici geen ‘aardverschuiving’, al verdriedubbelde Forum daar de zetels. In Krimpenerwaard komt FVD van niets naar drie zetels; Leefbaar Krimpenerwaard en SGP blijven sterk. In Alphen is Nieuw Elan opnieuw de grootste en spreekt lijsttrekker Frans Langerak van opluchting en openheid richting alle formatiepartners.

- Verdere gevolgen en vooruitblik
De verkiezingsuitslagen laten zien dat lokaal politiek aanzien krijgt en dat de nationale partijverhoudingen ook op gemeentelijk niveau schuiven. De sterke positie van lokale partijen en de toename van fragmentatie maken het vormen van stabiele collegecoalities in veel gemeenten tot een lastige puzzel. Op enkele plaatsen zullen hertellingen, onderhandelingen en discussie over samenwerking de komende weken het nieuws bepalen.

Alle gedetailleerde uitslagen en opkomstpercentages zijn verzameld in een uitslagenkaart en nog onder voorbehoud van definitieve vaststelling; de komende dagen volgen mogelijk correcties en formatiegesprekken.