Mensen schrikken zich rot van rekening van duizenden euro's, maar dat is binnenkort verleden tijd
In dit artikel:
In Den Haag is de gemeenteraad een stap dichterbij gekomen in het hervormen van het erfpachtsysteem: de raad gaf opdracht om één van de voorgestelde oplossingen verder uit te werken, met als doel een eerlijker, voorspelbaar en transparanter stelsel dat bewoners vanaf volgend jaar duidelijkheid moet bieden. De discussie spitste zich toe tijdens een raadsvergadering waarin de basisprincipes van het nieuwe systeem werden behandeld.
Waarom dit nu speelt: veel erfpachtcontracten lopen na tientallen jaren af, waardoor de grondwaarde opnieuw moet worden vastgesteld. Omdat grond- en huizenprijzen sinds de jaren zeventig en tachtig sterk stegen, werden veel erfpachters geconfronteerd met forse verhogingen van de canon; de kwestie kwam breed in beeld na problemen in Bezuidenhout in 2023. In het oude stelsel gebeurde de waardebepaling per woning, wat volgens onderzoekers leidde tot grillige en moeilijk uitlegbare uitkomsten en wantrouwen onder bewoners.
Wat er voorgesteld wordt: het college wil overstappen op een standaardberekening die de WOZ-waarde van een woning centraal stelt. Die WOZ-waarde wordt vermenigvuldigd met een zogenaamde grondquote om tot de grondwaarde te komen. Twee adviesrapporten lagen op tafel: een gemeentelijke commissie onder leiding van prof. Peter van Gool pleitte voor meerdere waardegebieden (acht zones met verschillende grondquotes) en herberekening van de canonrente elke vijf jaar; een andere commissie, geleid door erfpachtdeskundige Koen de Lange samen met de Stichting Erfpachtersbelangen Den Haag, bepleitte juist één vaste grondquote voor de hele stad, een maatschappelijk percentage voor de canonrente en de mogelijkheid na dertig jaar af te kopen.
Politieke keuzes en argumenten: VVD, Hart voor Den Haag, CDA en Partij voor de Dieren steunden het voorstel van De Lange en dienden amendementen in om dat advies over te nemen. Zij stellen dat één stelsel met de WOZ als basis eenvoudiger en inzichtelijker is. D66, GroenLinks en PvdA wilden beide varianten uitgewerkt zien: zij vrezen dat een vaste grondquote nadelig kan uitpakken voor wijken met lagere grondwaarden (zoals Zuidwest) en willen de effecten vergelijken voordat een definitieve keuze wordt gemaakt.
Uitslag en vervolg: alle amendementen die de lijn van De Lange volgden werden aangenomen, waardoor het college de opdracht krijgt deze oplossing verder te concretiseren. Het streven is om in september of oktober een uitgewerkt erfpachtsysteem klaar te hebben. Wethouder Co Engberts pleitte ervoor beide voorstellen uit te werken zolang dat kan, maar waarschuwde tegen het opnieuw aanpassen van de systematiek rond het canonrentepercentage vanwege de enorme administratieve lasten voor bewoners (notarisbezoeken, brieven).
Reacties en zorgen: PvdA en GroenLinks zijn teleurgesteld en vragen aanvullende onderzoeken naar de effecten op verschillende wijken; PvdA-raadslid Samir Ahraoui kondigde een uitgebreide reeks vragen aan om onduidelijke gevolgen inzichtelijk te maken. De uitkomst betekent wel dat veel erfpachters op korte termijn meer voorspelbaarheid kunnen verwachten, maar de politieke verdeeldheid laat zien dat de precieze verdeling van lasten over de stad nog onderwerp van debat blijft.