Musical over Willem van Oranje is nieuw, maar wist jij dat zijn leven al drie keer is verfilmd?

In dit artikel:

In Delft ging recent de musical over Willem van Oranje in première, compleet met rode loper, BN'ers en veel persaandacht — de eerste keer dat het leven van de Vader des Vaderlands in muziektheater wordt verteld. Het artikel plaatst die voorstelling in een langere traditie van beeldende vertellingen over Willem: vanaf de vroege filmexperimenten tot grootschalige tv-producties.

Al in 1913 verscheen een serie scènes onder de noemer Oranje en Nederland: negentien losse fragmenten die onder meer Hugo de Groots boekenkist‑ontsnapping, de verovering van Den Briel en de moord op Willem door Balthasar Gerards tonen. Die stomme film gebruikte nagebouwde decors; de laatste woorden van Willem werden op een Nederlandse titelkaart gezet, terwijl hij in werkelijkheid Frans sprak.

In 1934, naar aanleiding van zijn vierhonderdste geboortedag, kwam een ambitieuze biopic tot stand met een enorm budget voor die tijd en als eerste Nederlandse geluidsfilm, opgenomen in Philips‑studio’s in Eindhoven. De regisseur Jan Teunissen kreeg later een omstreden reputatie vanwege zijn samenwerking met de nazi’s, waardoor de film aan een andere ethische maatlat ligt.

De bekendste verfilming is de tiendelige tv‑serie uit 1984 (regie Walter van der Kamp), op locatie opgenomen en met een sterrencast waaronder Jeroen Krabbé. De moordscène werd voor het eerst op de oorspronkelijke plek gefilmd; ondanks kritiek van historici trok de serie ongeveer zes miljoen kijkers in Nederland en Vlaanderen. Krabbé, die de serie destijds grondig bestudeerde, zag bij de recente musicalvoorstelling veel weggelaten elementen — zoals meerdere relaties van Willem en de krankzinnigheid van Anna van Saksen — maar noemde het geheel wel een spektakel. Het artikel verwijst naar beeldmateriaal waarin die verschillende moordscènes te bekijken zijn.