Nieuwe onderhandelingsronde voor Richard de Mos, wie zijn de hoofdrolspelers?

In dit artikel:

Richard de Mos en Hart voor Den Haag voeren de regie in de formatie van Den Haag. Na hun grote winst op 18 maart (Hart voor Den Haag 16 zetels) werkt lijsttrekker De Mos aan een meerderheidscoalitie met VVD (3), Denk (3) en CDA (2) — samen goed voor 24 van de 45 zetels — en verwacht voor de zomer een akkoord. De eerdere poging met D66 (8) strandde echter twee weken geleden, waarna De Mos opnieuw andere combinaties verkende.

Belangrijk voor De Mos is dat hij inmiddels een VOG heeft gekregen, een vereiste voor wethouders sinds 2023. Dat maakte zijn benoembaarheid waarschijnlijker, ondanks een ingewikkelde juridische voorgeschiedenis: vrijspraak in een corruptiezaak, maar in hoger beroep veroordeeld voor het lekken van geheime informatie.

Waarom er verschillende formatiepaden zijn
- De meest logische afgeleide van de verkiezingsuitslag zou Hart voor Den Haag samen met D66 en Pro Den Haag (7) zijn, maar Pro Den Haag weigerde medewerking.
- Een coalitie alleen met D66 was in theorie mogelijk (24 zetels samen met Hart), maar viel stuk op inhoudelijke wrijving, vooral over de geplande asielopvang aan de Sportlaan. Dat debat was de breuklijn waarop D66 en Hart apart gingen.
- Daarom kiest De Mos nu voor VVD–Denk–CDA. Die combinatie is qua zetelverdeling evenredig, maar politiek minder vanzelfsprekend.

Standpunten en positie van gesprekspartners
- VVD: verloor fors (van 7 naar 3 zetels) en hield aanvankelijk afstand; fractievoorzitter Lotte van Basten Batenburg vond dat de grotere partijen verantwoordelijkheid moeten nemen. De VVD eist duidelijkheid dat D66 niet stiekem als achterdeur gehandhaafd blijft. Later kwam de partij echter duidelijker op één lijn met De Mos over het schrappen van de opvanglocatie Sportlaan, mede omdat veel VVD-stemmers naar Hart zijn gegaan.
- Denk: positioneert zich als links-conservatief en benadrukt dat bestaande wetten, zoals de spreidingswet en de taakstelling voor opvang, niet ter discussie staan. Partijleider Nur Icar benadrukt persoonlijke binding met vluchtelingenproblematiek en ziet inhoudelijke raakvlakken met Hart, VVD en CDA op thema's als economie, mobiliteit en leefbaarheid, maar benoemt ook noodzakelijke bruggen op veiligheid, wonen en diversiteit.
- CDA: terughoudend door verlies en het hebben van slechts twee zetels, maar bereid om verantwoordelijkheid te nemen mits het coalitieakkoord binnen de kaders van de wet past. CDA-leider Kavish Partiman benadrukt dat medemenselijkheid geen onderhandelbaar punt is en dat het CDA geen coalitie wil die de wet negeert; ook ministeriële oproepen tot solidariteit in opvang wegen mee in hun afweging.

Asiel-opvang als breekpunt
De opvang van asielzoekers vormt de centrale twistappel. Den Haag heeft volgens de spreidingswet de taak om 2.300 asielzoekers te herbergen, maar beschikt nu ongeveer over 1.800 plekken. De Sportlaan-locatie werd het symbool van onenigheid; De Mos wil een hardere lijn tegen opvang op die plek en in het algemeen, terwijl D66 zich op een gegeven moment tegen dat schrappen verzette, wat leidde tot het afbreken van gesprekken.

Proces en kansen
Informateur Ahmed Aboutaleb bemiddelde meerdere keren en wist De Mos kort terug aan tafel met D66 te krijgen, maar die route mislukte definitief. De gesprekken met VVD, Denk en CDA verlopen volgens De Mos constructief en respectvol; de VVD en CDA stellen echter strikte voorwaarden over legaliteit en publieke steun. Mocht ook deze combinatie falen, heeft Hart voor Den Haag nog andere opties om een meerderheid te zoeken, maar de politieke verhoudingen en inhoudelijke eisen maken elke optie ingewikkeld.

Kortom: De Mos heeft door de verkiezingsuitslag en de VOG de mogelijkheid om wethouder te worden en werkt hard aan een coalitie met VVD, Denk en CDA. De uiteindelijke formatie zal vooral afhangen van afspraken over asielopvang, de bereidheid van kleine partijen om verantwoordelijkheid te nemen en de strikte wettelijke kaders waar CDA en Denk op hameren.