Politiek schaakspel, Aboutaleb doet ultieme oproep aan D66: 'Ga met De Mos, in belang van de stad'
In dit artikel:
Ahmed Aboutaleb, de door Richard de Mos aangewezen verkenner, dringt er bij D66 met klem op aan om opnieuw te kijken naar een coalitie met Hart voor Den Haag. Zijn oproep komt kort na de gemeenteraadsverkiezingen van 18 maart, waarin Hart voor Den Haag de grote winnaar werd (16 zetels). Aboutaleb moet uiterlijk dinsdag 24 maart de eerste stappen zetten richting een stabiele meerderheidscoalitie in Den Haag, met De Mos’ partij in het middelpunt.
De politieke rekenkunde is helder: Hart (16) plus D66 (8) levert meteen een meerderheid op (24 zetels). De Mos kiest bewust voor Aboutaleb als verkenner vanwege diens bestuurlijke ervaring en Haagse wortels; de zetting moet bovendien het signaal geven dat Hart bruggen wil slaan tussen links en rechts. Hart wil het liefst een compacte coalitie met één partner om besluitvaardigheid te behouden.
De verkenningsgesprekken begonnen eind maart. Eerst kregen kleinere fracties het woord; zij toonden zich terughoudend en wezen hun rol niet categorisch af, maar vonden dat de grootste partijen eerst een oplossing moeten zoeken. Toen D66 en Pro Den Haag aan de beurt waren, werd al snel duidelijk dat het proces stroef verliep. D66 legt inhoudelijke afstand met Hart voor Den Haag, vooral op thema’s als asielbeleid en mobiliteit, en wilde aanvankelijk niet direct met De Mos om tafel. D66 hoopte dat Hart eerst zou proberen samen te werken met VVD, CDA en DENK — partijen die inhoudelijk dichterbij liggen — zodat D66 in een latere fase meer invloed kan uitoefenen.
Pro Den Haag (7 zetels) keerde zich echter resoluut tegen een samenwerking met Hart. De partij noemde de verschillen in inhoud, stijl en politieke werkwijze te groot en sloot deelname aan een middenconstructie uit. Daardoor viel D66’s beoogde zekerheid weg: de optie van een brede middencoalitie die D66 trok met Pro Den Haag bleek onhaalbaar. Aboutaleb heeft vervolgens geprobeerd de drie rechtse partijen te betrekken, maar nadat bleek dat die formatie niet nodig of haalbaar was, werden die gesprekken afgezegd.
In zijn eindrapport concludeert Aboutaleb dat de praktische mogelijkheden beperkt zijn en dat er feitelijk één realistische route overblijft: D66 en Hart voor Den Haag moeten serieus onderzoeken of zij samen een college kunnen vormen, eventueel later aangevuld met andere partijen. Hij doet daarom een dringend beroep op D66 om het eerder ingenomen standpunt te heroverwegen — een aanbeveling die D66 flink onder druk zet, omdat de twee voorwaarden waarop de partij haar terughoudendheid baseerde inmiddels zijn weggevallen.
De Mos sluit Pro Den Haag intussen definitief uit van de formatie en bekritiseert die partij omdat zij de grootste partij van de stad volgens hem van tevoren uitsluit. Hart voor Den Haag wil snel met D66 onderhandelen; D66 neemt het paasweekend de tijd om Aboutalebs eindverslag te bestuderen en zal daarna reageren met een inhoudelijke reactie. De formatie van het nieuwe Haagse college blijft daarmee onzeker, met een duidelijke politieke strijd over of D66 zich bij de grote winnaar gaat voegen of vast blijft houden aan alternatieve vergezichten.