Restauratie brengt De Stier van Potter terug naar zijn oorsprong
In dit artikel:
In bijna twee jaar herstelden conservatoren Abbie Vandevire en Jolijn Schilder Paulus Potters De Stier in het Mauritshuis (Den Haag). Met moderne technieken en nauwgezette keuzes wilden ze zo dicht mogelijk bij Potters oorspronkelijke intentie komen; het resultaat toont een duidelijk verschil tussen vóór en ná de restauratie.
De restauratie bracht zowel vakmanschap als persoonlijke betrokkenheid samen. Schilder, opgegroeid op een boerderij in de streek waar Potter werd geboren, voelde een sterke band met het werk; beiden zijn bovendien dierenliefhebbers, wat hun benadering beïnvloedde. Ze werkten doelbewust aan het teruggeven van de stieren aan de compositie zoals Potter die voor ogen had, met respect voor het historische belang van het schilderij.
Onder de lagen en eerdere interventies vonden de restaurateurs verrassingen die het beeld van het werk verduidelijkten. Oorspronkelijk was het schilderij kleiner en bestond uit twee doeken; Potter verlengde het later met drie extra stukken doek. Ook kwam onder een vroegere restauratie een oorspronkelijke poot tevoorschijn die was overgeschilderd met een blad — na verwijdering van die overlag bleek de stier weer stevig op zijn benen te staan. Verder werd een tak onderzocht die vermoedelijk tijdens de Napoleontische tijd in Frankrijk was toegevoegd; die bleef behouden maar werd aangepast zodat hij beter bij Potters intentie paste.
Een van de meest ingrijpende veranderingen betrof de lucht: een vergeelde, donkergrijze vernislaag verhulde Potters kleuren. Door die laag te verwijderen kwam een veel levendigere, zomerse hemel tevoorschijn met buien en opklaringen, een resultaat mede mogelijk gemaakt door wetenschappelijke samenwerking met het KNMI en forensisch meteoroloog Rob Sluiter. Deze deskundige inbreng hielp de wolken en het weer in het schilderij nauwkeurig te reconstrueren.
Naast esthetische herstelwerkzaamheden maakten de restaurateurs technische keuzes met het oog op de toekomst: ze gebruikten moderne synthetische materialen die minder snel vergelen, om de cyclus van generaties restauraties te doorbreken. Hoewel het fysieke werk nu is afgerond en het doek terugkeert naar de zaal, zetten Abbie en Jolijn het project voort in de vorm van documentatie en publicatie van hun bevindingen.
Samengevat bracht de restauratie zowel ontdekkingen over Potters maakproces als een combinatie van kunsthistorisch respect en hedendaagse conserveringsmethoden, waardoor De Stier zowel zijn oorspronkelijke uitstraling als betere toekomstbestendigheid terugkreeg.