Roos betekent zwangerschap: vijf verrassende geheimen van bloemen

In dit artikel:

In Museum De Lakenhal in Leiden is de tentoonstelling ‘Tuin der lusten, de zeventiende eeuw in bloei’ geopend. De expositie laat zien dat bloemen in de zestiende en zeventiende eeuw niet alleen decoratief waren, maar een beeldtaal vormden over geloof, liefde, rijkdom, status, leven en dood.

Zo kon een roos in de schoot van een vrouw wijzen op zwangerschap. Bloemstillevens bevatten bovendien soms soorten die nooit gelijktijdig bloeien of uit verschillende werelddelen afkomstig zijn. Zulke samengestelde boeketten waren niet alleen artistiek indrukwekkend, maar toonden ook de internationale belangstelling, natuurkennis en welvaart van de eigenaar.

Bloemen konden ook de vergankelijkheid van het leven verbeelden. Verwelkende bloemen komen daarom voor op zogenoemde vanitasschilderijen, vaak samen met een schedel of andere verwijzingen naar de eindigheid van het bestaan. De tulp stond in de zeventiende eeuw voor rijkdom en prestige: tulpenbollen waren tijdens de tulpengekte uitzonderlijk duur. Leiden heeft een bijzondere band met de bloem, omdat botanicus Carolus Clusius daar de eerste tulpenbol plantte in de hortus. In religieuze voorstellingen konden bloemen daarnaast verwijzen naar het paradijs en het eeuwige geluk.

Museumdirecteur Tanja Elstgeest licht de verschillende betekenissen toe. De tentoonstelling is ingericht door de Belgische modeontwerper Walter Van Beirendonck, die zich liet inspireren door een houten blokkendoos. Bloemrijke mode, een speciale tuinge geur en een soundscape met vogelgeluiden verbinden historische schilderijen met hedendaagse kunst en vormgeving. De expositie nodigt bezoekers uit om bloemen voortaan met meer aandacht en kennis te bekijken.