'Straatvechtende' wethouder laat flinke erfenis achter: van aanleg N11 tot bouw duizenden woningen
In dit artikel:
Gerard van As (Gouda, 1944) nam na ruim 23 jaar donderdagavond afscheid als wethouder van Alphen aan den Rijn. Tijdens de raadsvergadering werd hij, zichtbaar geëmotioneerd, door waarnemend burgemeester Erik van Heijningen benoemd tot ereburger — een blijk van waardering voor zijn omvangrijke bijdrage aan de gemeente. Van As reageerde verrast: "Dit overvalt me", zei hij terwijl hij naar het midden van de zaal liep.
Van As heeft een lange politieke loopbaan, zowel lokaal als kortstondig landelijk. Hij was tussen 1982 en 1993 wethouder namens de VVD en later Kamerlid voor de Lijst Pim Fortuyn (2002–2006). In 2010 richtte hij de lokale partij Nieuw Elan op, die sindsdien meerdere keren verkiezingen won. Sinds 2014 diende hij opnieuw als wethouder voor Nieuw Elan; officieel eindigt zijn wethouderschap nu, maar hij blijft de komende twee jaar als adviseur betrokken bij grote bouwprojecten.
Zijn stempel op Alphen is tastbaar: als aanjager van de aanleg van de N11 en later als voortrekker van de herinrichting van het stadshart heeft hij ruimhartig richting gegeven aan stedelijke vernieuwing. Ook was hij cruciaal bij plannen voor de Gnephoekpolder, waar meer dan 5.500 woningen gepland zijn — projecten die veel nieuwbouw en gemeentelijke huisvesting opleverden en waarvoor hij door medestanders wordt geprezen.
Tegelijkertijd is Van As een omstreden figuur geweest. Collega’s en tegenstanders roemen zijn doorzettingsvermogen en politieke daadkracht, maar noemen ook zijn directe, soms harde toon. Voormalig burgemeester Martien Paats herinnert zich zowel goede zakelijke samenwerking als flinke meningsverschillen. Mat Herben, voormalig LPF-fractievoorzitter, typiseert hem als een straatvechter met 'grinta': charismatisch en gedurfd, maar ook geneigd om fel te reageren wanneer hij zich aangevallen voelt. Raadslid Ank de Groot en anderen noemen zijn stijl soms onvriendelijk; een debat over een tijdelijk asielzoekerscentrum illustreerde hoe scherp zijn uitspraken konden zijn.
Binnen Nieuw Elan was Van As ook mentor: André de Jeu zegt dat Van As hem uitgroeide tot leider en hem leerde directer te opereren. Toch vertrekt Van As nu met een zure nasmaak: zijn vertrek als wethouder gebeurde niet vrijwillig naar eigen zeggen — hij spreekt van zich 'bedrogen' voelen en gebruikt zware termen als een 'dolksteek' — maar gaat niet verder in op de omstandigheden. Nieuw Elan en betrokkenen geven aan dat gesprekken hebben plaatsgevonden en dat de partij in principe met hem door wilde, maar wie precies verantwoordelijk is voor het verhinderen daarvan wordt niet bekendgemaakt.
Van As zelf relativeerde zijn vertrek ook met: "Er is een tijd van komen en een tijd van gaan", en gaf aan dat leeftijd een rol speelt. Hoewel hij officieel stopt als wethouder, blijft hij in politiek opzicht actief en betrokken bij de grote bouwprojecten die zijn naam in Alphen hebben gevestigd — een nalatenschap die zowel zichtbaar als splijtend is geweest.