Stress, vertrek en ziekteverzuim: jeugdgezondheidszorg in de knel
In dit artikel:
In de regio Hollands Midden wordt de jeugdgezondheidszorg ingrijpend heringericht vanwege grote personeelstekorten, hoog ziekteverzuim en bezuinigingen. Diensten zijn al afgeschaald in onder meer Katwijk, Noordwijk, Noordwijkerhout, Hillegom, Lisse en Teylingen; ook in andere gemeenten beginnen de gevolgen zichtbaar te worden. Concreet leidde dit begin november tot de sluiting van het Centrum Jeugd en Gezin in Sassenheim (Teylingen) voor minimaal zes maanden; ouders moeten sindsdien naar Voorhout en alleen nog de strikt wettelijke taken worden uitgevoerd.
Wat wél blijft: verplichte werkzaamheden zoals vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma en de reguliere controles in de eerste duizend dagen. Veel extra taken — opvoedondersteuning, huisbezoeken van gezinsverpleegkundigen, vroege signalering van ontwikkelingsachterstanden en gerichte hulp aan kwetsbare gezinnen — zijn inmiddels gestopt of komen alleen nog op verzoek van gemeenten tegen extra betaling. De Groei- en Ontwikkelingspoli in het Groene Hart Ziekenhuis stond op de nominatie om te verdwijnen, maar kreeg net op tijd extra geld van gemeenten en blijft voorlopig open.
Organisatorisch is Hecht de uitvoerder van de jeugdgezondheidszorg voor achttien gemeenten; in die organisatie zitten ook de GGD, ambulancedienst en het Zorg- en Veiligheidshuis. Hecht kreeg vorig jaar bijna drie miljoen euro minder van de gemeenten omdat die zelf minder van het Rijk ontvangen. Dat leidde tot een reorganisatie: tijdelijke contracten werden niet verlengd en werkprocessen veranderden. De maatregelen veroorzaakten personeelsverloop, tegelijkertijd maken medewerkers veelvuldig gebruik van zwangerschaps- en ouderschapsverlof en loopt het ziekteverzuim op — in Teylingen is ongeveer de helft van het personeel tijdelijk uitgevallen. Hecht vermijdt bovendien het inhuren van zelfstandigen uit angst voor controles op schijnzelfstandigheid.
Als reactie werkt directeur Dennis Christmas aan een andere werkwijze met grotere, flexibeler inzetbare teams, waarbij medewerkers tussen gemeenten kunnen rouleren (bijvoorbeeld Gouda-Alphen-Leiden-Teylingen). Eerder zijn al kleinere bureaus in Gouda en de Krimpenerwaard gesloten om zo grotere teams te vormen. Daarnaast wordt actief geworven en worden verpleegkundigen opgeleid om taken van artsen over te nemen.
Hecht erkent het risico dat door minder frequent contact sommige problemen bij kinderen later worden ontdekt, met mogelijk zwaardere en langduriger zorgvragen tot gevolg. “Er is altijd een risico dat je signalen niet oppikt als je kinderen minder ziet,” aldus Christmas. De regie ligt bij de gemeenten: zij bepalen welke extra ondersteuning betaald blijft worden.