Toekomstplannen ver weg voor gevluchte Oekraïners: 'Mensen zijn emotioneel uitgeput'
In dit artikel:
„Ik denk dat de oorlog nooit stopt.” Met die woorden vat de zevenjarige Nazar zijn sombere kijk op de toekomst samen. Vier jaar na de Russische invasie van Oekraïne woont hij met zijn ouders en zijn gehandicapte tweelingbroer Arsen tijdelijk in woonunits aan de Waterlelie in Boskoop (gemeente Alphen aan den Rijn). Nazar floreert op school — hij zit in groep 3, heeft een letterdiploma en spreekt bijna even goed Nederlands als Oekraïens — maar zijn gezin leeft in onzekerheid over een definitieve terugkeer.
Ongeveer 135.000 Oekraïners verbleven volgens het artikel in Nederland; veel van hen bevinden zich in vergelijkbare, precariële situaties. Ouders zoals Hanna (30) en Oleksii (40) vinden het lastig om Nederlands te leren naast hun werk in een hortensiakwekerij, het huishouden en de zorg voor een kind met een beperking. Dat maakt het plannen van een toekomst onzeker: terugkeren naar Oekraïne is emotioneel beladen en praktisch ingewikkeld, zeker voor kinderen die zich inmiddels aan het Nederlandse schoolsysteem hebben aangepast.
Niet alle vluchtelingen kiezen echter om in Nederland te blijven. Het gezin van Roman, dat eerst ook in het noodgebouw aan de Waterlelie woonde, is inmiddels teruggekeerd naar de regio rond Loetsk uit heimwee en de wens om nabij familie te zijn. Roman zelf werkt als timmerman en repareert nu onder meer gebombardeerde gebouwen op veilige afstand van het front. Zijn vertrek riep emotie op bij een Alphense aannemer die hem had leren kennen.
Andere teruggekeerde of nog verblijvende families kampen met zware fysieke en psychische gevolgen van het geweld. Een gezin uit Korosten woont weer in Alphen aan den Rijn maar heeft te maken met grote beperkingen: Svitlana (44) en haar dochter Viktoriia (21) zijn vrijwel blind, en echtgenoot Oleksandr (58) verloor negen vingers door een bombardement. Svitlana, psychologe van opleiding, wil graag weer in haar vak aan de slag maar vindt door beperkingen en werkloosheid weinig mogelijkheden; ze verkoopt handgemaakte bloemen. Viktoriia droomt van een carrière als journalist en gelooft dat Oekraïne zal zegevieren en dat terugkeer daarna mogelijk wordt. Tegelijk staat hun huis in Korosten grotendeels verwoest en dalen dagelijkse zorgen niet.
Terug in Boskoop benadrukt moeder Hanna dat toekomstplannen moeilijk zijn: ze leeft van dag tot dag en het idee weer helemaal opnieuw te moeten beginnen weegt zwaar. Ook de zevenjarige Nazar weet niet of hij liever hier blijft of teruggaat; hij ziet het einde van de oorlog voorlopig niet op korte termijn.
De gemeente Alphen aan den Rijn vangt momenteel 460 Oekraïense vluchtelingen op; dat aantal moet volgens een woordvoerster in juni groeien naar circa 525 plekken en mogelijk naar ongeveer 600 in december. Eerder kondigde het college van burgemeester en wethouders een opnamestop aan omdat locaties vol waren; voor mensen die nu op locaties zitten die sluiten, wordt gezocht naar vervangende huisvesting.