Van Hollywoodsterren tot filmpaleizen: Den Haag was ooit een grote filmstad
In dit artikel:
Den Haag heeft een veel rijkere filmgeschiedenis dan veel inwoners beseffen. In het deze week verschenen boek *Film in Den Haag* beschrijven Leendert de Jong en Elisa Mutsaers hoe de stad vanaf het einde van de negentiende eeuw uitgroeide tot een belangrijk centrum voor film, bioscopen en internationale ontmoetingen.
De eerste filmvoorstelling in Den Haag vond plaats in 1896, in het Moorse paleis van de Haagse dierentuin. De bekende vertoning in het Kurhaus volgde pas twee weken later. In de daaropvolgende jaren vestigden filmpioniers zich in de stad. Willy Mullens liet een bioscoop bouwen in de Kettingstraat en ondernemer Loet Barnstijn hield zich bezig met filmvertoning, distributie en productie. Zijn studiocomplex Filmstad, dat in 1935 op de grens met Wassenaar opende, verdween door de Tweede Wereldoorlog.
Tijdens het interbellum trok het chique Den Haag veel internationale filmsterren. Mary Pickford en Douglas Fairbanks bezochten de stad in 1920, waarna ook andere sterren verbleven in Hotel Des Indes, het Palace Hotel en het Kurhaus. Daar werden bovendien filmbals georganiseerd. De combinatie van regeringsstad, residentie van het koningshuis en diplomatiek centrum bracht filmsterren samen met ministers, leden van het Koninklijk Huis en ambassadeurs. Ook na de oorlog vonden er koninklijke filmvertoningen plaats, zoals een UNICEF-film van acteur Danny Kaye die koningin Juliana in Metropole bijwoonde.
Het hoogtepunt lag in de jaren vijftig, toen Den Haag ongeveer 25 bioscopen telde. Naast grote premièretheaters als Asta, City en Apollo waren er buurtbioscopen, waar bewoners wekelijks voor weinig geld een andere film konden zien. De rijk versierde interieurs met fluweel, glas-in-lood en goud moesten van elk bezoek een bijzondere belevenis maken. Van deze filmpaleizen is weinig bewaard gebleven; de voormalige Cineac, nu Pathé Buitenhof, is volgens de auteurs de enige oorspronkelijke bioscoop die nog als zodanig wordt gebruikt.
De Haagse invloed reikte verder dan vertoningen. In 1919 werd er al een filmarchief ingericht, mogelijk een van de eerste ter wereld. Ontwerper Herman Rosse, die aan het Vredespaleis werkte, won in Hollywood in 1930 een Oscar voor de decors van *The King of Jazz*. Ook de Internationale Filmweek van 1957 onderstreepte de verbinding tussen filmsterren, politiek en diplomatie.
Voor hun boek putten De Jong en Mutsaers vooral uit het omvangrijke archief van Filmhuis Den Haag, met onder meer krantenknipsels en foto’s die vanaf circa 1930 werden verzameld. Met het boek willen zij deze grotendeels vergeten geschiedenis opnieuw zichtbaar maken, naast de hedendaagse filmrol van de stad, bijvoorbeeld via het Movies that Matter Festival.
Vandaag Inside: Vandaag Inside-tafel over nabestaande die verdachte aanvalt in rechtszaal: 'Dit is wel heftig'