Verkenningen naar nieuwe coalities nagenoeg afgerond, deze partijen gaan onderhandelen
In dit artikel:
Vijf weken na de gemeenteraadsverkiezingen is in vrijwel alle gemeenten in de regio (los van Den Haag) de eerste fase van verkenningen afgerond en wordt actief onderhandeld over coalities. In veel plaatsen spelen lokale partijen een beslissende rol: in 21 van de 26 gemeenten zitten lokale partijen aan tafel bij de formatie, wat samenhangt met hun flinke zetelwinst bij de verkiezingen.
Stand van zaken en voorbeelden
- Alphen aan den Rijn: Nieuw Elan, CDA, Pro Alphen (voormalig GroenLinks-PvdA) en D66 voeren gesprekken over een coalitie.
- Delft: Pro Delft, STIP en D66 lijken op weg om het vorige motorblok voort te zetten; wethouderskandidaten zijn bekend en er wordt gehoopt op een akkoord rond 20 mei.
- Gouda: Leefbaar Gouda leidt het proces en werkt met een breed palet partijen (onder meer D66, ChristenUnie, SGP, VVD) aan een ‘samenlevingsakkoord’ met meer inspraak voor inwoners. De grootste winnaar Pro Gouda werd aanvankelijk buiten onderhandelingen gehouden, wat het vertrouwen schaadde en leidde tot vervolgoverleggen met niet-onderhandelende partijen.
- Zoetermeer: hoewel de PVV de meeste stemmen kreeg, bleek samenwerking met die partij in de raad praktisch onhaalbaar; daarom krijgt GroenLinks-PvdA nu de opdracht om met VVD, D66 en CDA te praten.
- Rijswijk: de formatie verliep hobbelig; Rijswijks Belang nam het initiatief nadat eerdere opties strandden.
- Hillegom: formatie afgerond; vier wethouders zijn beëdigd (Bloeiend Hillegom, Bevolkingsbelangen Hillegom en D66 in coalitie).
Andere gemeenten waar onderhandelingen lopen: Bodegraven-Reeuwijk, Kaag en Braassem, Katwijk, Krimpenerwaard, Leiden, Leiderdorp, Leidschendam-Voorburg (Paul de Krom opnieuw verkenner), Lisse, Midden-Delfland, Nieuwkoop, Noordwijk, Oegstgeest, Pijnacker-Nootdorp, Teylingen, Voorschoten, Waddinxveen, Wassenaar, Westland (onderzoek naar eventuele samenwerking met LPF na meivakantie), Zoeterwoude en Zuidplas.
Struikelblokken en opvallende feiten
- In meerdere gemeenten ontstonden spanningen doordat winnaars of grote partijen (zoals Pro in Gouda) niet meteen in het formatieproces werden betrokken, wat het vertrouwen aantastte.
- Forum voor Democratie, ondanks winst in enkele gemeenten (bijv. Krimpenerwaard en Zuidplas), neemt regionaal nergens deel aan coalitieonderhandelingen.
- Over het algemeen gaat het vormen van coalities buiten Den Haag sneller en soepeler dan in de hofstad zelf, met veel nadruk op lokale samenwerkingsverbanden en nieuwe politieke verhoudingen op gemeentelijk niveau.
Kortom: de formatie in de regio toont zowel continuïteit (veel eerdere coalities lijken te kunnen voortbestaan) als verandering door de sterke positie van lokale partijen en enkele moeizame processen waar grootverliezers of uitgesloten winnaars voor politieke wrijving zorgen.