Waarom de Bierkade de Bierkade heet

In dit artikel:

De Bierkade in Den Haag herinnert aan een tijd waarin bier geen luxe- of weekenddrank was, maar een dagelijks onderdeel van het leven. Omdat schoon drinkwater niet overal beschikbaar was, dronken mensen massaal vooral licht bier. Rond 1620 kwam het gemiddelde verbruik in Holland uit op naar schatting 280 liter per persoon per jaar.

De huidige Bierkade ontstond nadat vanaf 1612 een gordel van grachten rond Den Haag werd aangelegd. Stadhouder prins Maurits wilde de bestuurlijke hoofdstad beter beschermen, maar een gracht was goedkoper dan een volledige vesting. De nieuwe waterwegen hadden bovendien een economisch voordeel: schepen konden goederen tot aan de rand van het centrum brengen. Bier, dat vaak uit Delft afkomstig was, werd een van de belangrijkste producten die hier werden aangevoerd.

Delftse brouwers verzetten zich tegen Haagse plannen om zelf op grotere schaal bier te produceren. Hoewel er al in de zestiende eeuw Haagse brouwers waren, bereikten beide steden in 1612 een compromis. Den Haag mocht dertig jaar lang één brouwerij hebben, De Oyevaar. Dat was onvoldoende om de dorst van de groeiende bevolking te stillen, waardoor aanvoer van buiten noodzakelijk bleef.

Het stadsbestuur bepaalde in 1616 dat de bierhandel aan de Bierkade moest worden geconcentreerd. De regeling trad in 1618 in werking. Bierstekers kochten de vaten op, lieten ze met een kraan van de schepen takelen en leverden het bier aan herbergen, tappers en andere afnemers. De verdwenen hijskraan leeft nog voort in de naam Kranestraat. De kleinere Dunne Bierkade, waar tegenwoordig speciaalbiercafé De Paas ligt, dankt haar naam volgens een veelgehoorde verklaring aan de handel in goedkoop, licht ‘dun bier’. Het Haags Gemeentearchief houdt ook de mogelijkheid open dat de naam verwijst naar de smallere gracht.

De kade was in de zeventiende eeuw een druk handelscentrum, maar kreeg van Maurits ook een representatieve uitstraling. Bezoekers die Den Haag vanuit Delft of Rijswijk binnenkwamen, moesten een indrukwekkende eerste aanblik krijgen. Daarom verrezen er deftige huizen, waar later bekende schilders woonden. Jan van Goyen werkte aan de Dunne Bierkade; ook zijn schoonzoon Jan Steen en Paulus Potter verbleven er. Van Goyen schilderde zijn eigen huis in zijn werk Gezicht op Den Haag.

Wie nu bij De Paas speciaalbier drinkt, kijkt daarmee uit op een plek waar eeuwenlang biervaten werden gelost en verhandeld. De schepen en kraan zijn verdwenen, maar de straatnamen en historische gevels houden de biergeschiedenis van Den Haag zichtbaar.