Waarom gaan lantaarnpalen niet allemaal tegelijk aan?
In dit artikel:
In Den Haag schakelen de ongeveer 80.000 straatlantaarns niet tegelijk aan; de stad gebruikt een centraal gestuurd, geprogrammeerd systeem dat in- en uitschakelt volgens astronomische tabellen (zonopkomst/ondergang) en door de gemeente ingestelde scenario’s die per seizoen kunnen verschillen. De instellingen worden door de gemeente of haar onderhoudsbeheer bepaald; er zit geen ambtenaar met een knop klaar.
Rob van Heur van de Nederlandse Stichting Voor Verlichtingskunde legt uit dat de werking vaak op een astronomische klok is gebaseerd, maar dat de verlichting meestal al vóór zonsondergang aanspringt omdat bewolking het zicht eerder kan doen verslechteren. Sommige landen (bijvoorbeeld delen van Engeland) werken met lichtsensoren per paal, maar Nederland doet dat niet grootschalig omdat individuele sensoren verschillend kunnen reageren en zo een rommelig aan-uitbeeld geven.
De lichten gaan ook in etappes aan om piekbelasting op het elektriciteitsnet te vermijden: als alle palen gelijktijdig opstarten ontstaat een grote stroompiek die tot beveiligingsreacties of uitval kan leiden. Daarom worden secties automatisch kort na elkaar ingeschakeld, vergelijkbaar met het vermijden van te veel gelijktijdig stroomverbruik thuis.
Een duidelijke trend is de overstap naar LED, die veel energie bespaart. In Den Haag daalde het jaarverbruik van openbare verlichting van ongeveer 13,53 miljoen kWh naar circa 12,39 miljoen kWh; ter vergelijking verbruikte een gemiddeld huishouden vorig jaar ongeveer 1.706 kWh. LED-lampen worden door sommige mensen als feller en koeler ervaren, maar dat is een bewuste keuze van planners: LED biedt technisch de mogelijkheid om warme kleurtemperaturen te behouden, dus uitstraling is instelbaar.
Verschillende soorten lantaarnpalen binnen één gemeente ontstaan door gefaseerd vervangingsbeleid, verschillende aanbestedingen en esthetische keuzes voor historische gebieden. Den Haag heeft bijna zesduizend gietijzeren ‘Haagse masten’ in negentiende-eeuws ontwerp die bedoeld zijn voor karakteristieke straten. Kortom: techniek, netbeperkingen, energie-efficiency en stadsbeeld bepalen samen wanneer en hoe onze straatverlichting brandt.