Waarom gaan mensen niet stemmen voor gemeenteraad? 'Het interesseert me niet'

In dit artikel:

Over twee weken zijn de gemeenteraadsverkiezingen, maar de opkomst blijft veel lager dan bij landelijke stembusgangen. In Den Haag was de opkomst vier jaar geleden met 43 procent het laagste in de regio; in stadsdeel Escamp brachten slechts drie op de tien mensen hun stem uit. Rond winkelcentrum Leyweg illustreren korte gesprekken waarom veel inwoners thuisblijven: af en toe hangt het van de bui af, sommigen voelen zich teleurgesteld in politici of zien het lokale bestuur simpelweg als minder relevant dan Den Haag (de landelijke).

Ook buiten de stad komen niet-stemmers voor: in Nieuwkoop heeft Eveline Vaessen jaren het lokale stembiljet genegeerd. Ze stemt wel bij landelijke verkiezingen, maar mist kennis over welke partij bij haar past en zou graag korte, toegankelijke filmpjes zien die lokale standpunten helder uitleggen.

Onderzoeksbureau Ipsos I&O peilde de opkomstverwachting in opdracht van de gemeente: ongeveer zes op de tien Hagenaars zeggen nu 'zeker' te gaan stemmen, maar dat cijfer is waarschijnlijk te optimistisch. Ter vergelijking: in februari 2022 zei 68 procent zeker te gaan, terwijl de uiteindelijke opkomst op 43 procent uitkwam. Omdat het huidige percentage zeker-stemmers lager ligt dan in 2022, waarschuwen onderzoekers voor een vergelijkbaar of nog lager resultaat nu.

Het zijn vooral jongeren tot 24 jaar, lageropgeleiden en mensen met een migratieachtergrond die minder vaak stemmen. Dat betekent dat beslissingen over lokale zaken — zoals wonen, zorg en openbare ruimte — mogelijk genomen worden door een kiezersgroep die niet representatief is voor de hele gemeente. Kortere, toegankelijke informatie en gerichte outreach zouden de kloof mogelijk kunnen verkleinen.