'Waarom geen levenslang?' Zijn straffen voor dodelijke aanrijdingen te laag?
In dit artikel:
De 18‑jarige Hams A. is deze week door de rechtbank veroordeeld tot vier jaar cel, waarvan één jaar voorwaardelijk (dus effectief drie jaar gevangenisstraf) voor het doodrijden van de 17‑jarige Pim van Aalderen in september op de Lammenschansweg in Leiden. De jongen reed met 90 km/u, over de busbaan en door rood; twee weken eerder zou hij ook betrokken zijn geweest bij een verkeersruzie waarbij iemand mishandeld werd. Naast de celstraf krijgt Hams A. een rijontzegging van vijf jaar en veroordelingen tot begeleiding via de reclassering en behandeling.
Veel mensen vinden de straf onvoldoende zwaar — opmerkingen als "waarom geen levenslang?" of "een tik op de vingers" kwamen voorbij — maar hoogleraar strafrecht Jeroen ten Voorde van de Universiteit Leiden nuanceert dat oordeel. Volgens hem is vier jaar voor een jeugdige verdachte een flinke straf; de wettelijke maximumstraf voor het veroorzaken van zo'n aanrijding is zes jaar. De rechter hield bij het vonnis niet alleen rekening met de ernst van het verkeersgedrag en de maatschappelijke impact, maar ook met de leeftijd van de dader, zijn eerdere gedragingen en het belang van behandeling en resocialisatie.
De rechtbank kwalificeerde Hams’ handelen als roekeloosheid — de zwaarste vorm van schuld bij verkeersongevallen, zwaarder dan dood door schuld — en verwees expliciet naar artikel 5a WVW: het was volgens het vonnis voorzienbaar dat het hoge tempo, het inhalen over de busbaan en door rood rijden tot een zeer gevaarlijke situatie zouden leiden, en die situatie heeft zich ook verwezenlijkt. Ten Voorde wijst erop dat de toepassing van 'roekeloosheid' in verkeerszaken de afgelopen jaren is verruimd, waardoor zwaardere straffen vaker mogelijk zijn.
De zaak benadrukt meerdere verliezen: de nabestaanden, de verdachte zelf en zijn omgeving blijven met de gevolgen zitten. Ten Voorde roept daarnaast op tot zelfreflectie van weggebruikers: naast het eisen van harde straffen is het belangrijk het eigen rijgedrag te beoordelen. De krant voegt een toelichting toe over hoe rechters straffen bepalen bij dodelijke verkeersongelukken.