Worden we massaal genept met streekproducten? Het antwoord zal je verbazen

In dit artikel:

In Den Haag, Delft en Midden‑Delfland liggen in supermarkten producten die naar lokale tradities verwijzen, maar die elders worden gemaakt. Voorbeelden zijn Haagsche koeken die in Sassenheim (en op sommige verpakkingen Bunschoten) vandaan komen, Delftse pofferts die in Schiedam worden gebakken en Delflandse zuivel die momenteel in Oudewater wordt geproduceerd. Die discrepantie riep vragen op bij consumenten en regionale media, waarna producenten, supermarkten en toezichthouders uitleg gaven.

Wat er precies speelt
- Albert Heijn verkoopt onder het label Streeckgenoten specialiteiten met lokale namen. De keten zegt dat zij de naam van de maker en het product op het etiket zetten, en dat soortnamen (zoals “Delftse poffert”) ook buiten de oorspronkelijke plaats kunnen worden gemaakt.
- De Haagsche koeken zijn oorspronkelijk een recept van Bakkerij Driessen uit Den Haag; omdat Driessen de vraag niet alleen aankon, levert Sassenheimse bakkerij Ammerlaan een deel van de productie en worden grotere partijen door industriële bakkerijen (zoals Borgesius in Bunschoten) gecontroleerd. De Haagse bakker staat nog wel op de verpakking en de koek wordt binnenkort in het hele land verkocht.
- In het geval van de Delftse poffert is het oorspronkelijke recept afkomstig van een Delftse bakkerij (Bierhuizen). Toen die sloot, verhuisde de bakker en het recept naar een Schiedamse bakkerij, die sindsdien volgens dat recept produceert, met enkele technische aanpassingen voor houdbaarheid.
- Voor Delflandse zuivel leidde een keten van ontwikkelingen tot productie in Oudewater: een coöperatie van vijf boeren (Delflands Hof) startte zes jaar geleden met boerderijzuivel; corona versnelde de opschaling naar supermarkten; recente problemen met nieuwe apparatuur en operationele moeilijkheden maakten dat de vijf boeren de samenwerking stopzetten. Om leveringen en inkomsten voor kleinschalige boeren veilig te stellen, schakelde de overkoepelende organisatie Heerlijk van Dichtbij tijdelijk een zuivelfabriek in Oudewater in. Omdat de overgang snel moest, werden flessen en etiketten in korte tijd aangepast en soms met vrijwilligers herbestickerd in winkels. Nieuwe, correcte etiketten worden binnenkort in de schappen verwacht (per 1 maart verandert de webshop en het labelgebruik).

Regels en toetsing
- De Nederlandse Voedsel‑ en Warenautoriteit (NVWA) stelt dat er geen gedetailleerde regels zijn voor dit soort streekbenamingen, behalve voor beschermde, erkende aanduidingen. Belangrijk is dat producent en productieadres op het etiket staan en dat consumenten niet worden misleid. NVWA richt zich vooral op voedselveiligheid; misleiding over herkomst krijgt minder prioriteit maar wordt incidenteel gecontroleerd.
- Het ministerie wijst op het onderscheid tussen particuliere streeklabels en EU‑beschermde kwaliteitsbenamingen. Alleen producten die in het Unieregister staan (en onder EU‑verordening vallen) genieten wettelijke bescherming. De genoemde producten “Haagsche koeken” en “Delflandse zuivel” zijn niet in dat register opgenomen en zijn dus niet beschermd onder de EU‑regeling.

Waarom het relevant is
Consumenten krijgen regionale namen voor producten aangeboden, maar moeten zelf op het etiket kijken om te weten waar iets werkelijk geproduceerd is. De verhalen achter de producten variëren van samenwerking tussen ambachtelijke bakkers tot noodoplossingen voor boeren na technische en coronagerelateerde problemen. Het illustreert spanningen tussen lokale authenticiteit, marktomvang en logistieke realiteit — en waarom wettelijke bescherming van streeknamen niet automatisch bestaat.