Zoeterwoude bouwde drie keer zoveel huizen als de bedoeling was

In dit artikel:

Regionale omroepen en de NOS onderzochten voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen of gemeenten in onze regio hun woningbouwambities hebben waargemaakt. Uit het onderzoek blijkt dat het bouwtempo vaak achterbleef bij de op papier gestelde ambities, maar dat veel lokale besturen desalniettemin tevreden zijn over de voortgang en de samenwerking met regio, provincie en marktpartijen.

Algemeen beeld
- Van alle gemeenten in Zuid-Holland bouwde ongeveer driekwart het aantal woningen dat in coalitieakkoorden of woonvisies was afgesproken. In onze regio realiseerden acht gemeenten volledig hun ambities; andere zaten er deels onder of boven.
- Lokale beoordeling: 19 van de 27 gemeenten vinden hun eigen prestatie ‘goed’ tot ‘voldoende’; vijf gemeenten zien hun resultaat als ‘onvoldoende’.

Opvallende cijfers (selectie)
- Grote steden: Den Haag rapporteert 10.000 nieuwbouwwoningen (circa 62,5% van de ambitie), Leiden bouwde 4.635 woningen (ongeveer 90,7%), Delft 2.463 (72,4%) en Zoetermeer 1.670 (55,7%).
- Kleine gemeenten springend eruit: Zoeterwoude voltooide 642 woningen terwijl de ambitie 215 bedroeg (ruim 298% van doel), Lisse en Leidschendam‑Voorburg realiseerden respectievelijk 114% en 117,9% van hun doelen. Aan de onderkant staat Wassenaar met 21,6% van de ambitie en Bodegraven‑Reeuwijk met 39,2%.

Waarom sommige gemeenten over- of onderpresteerden
- Succesfactoren bij overpresteerders waren vaak intensieve regionale samenwerking, publiek‑private samenwerkingen en actieve inzet van provinciale en rijksbijdragen om financiële tekorten in projecten te dichten. Zoeterwoude noemt samenwerking met ontwikkelaars en een pps voor het project Verde Vista als verklaring voor het hoge aantal opgeleverde woningen. Leiden werkte met een ruime projectvoorraad en bewuste overprogrammering om tegenvallers op te vangen.
- Onderpresteren kwam veel voor in steden waar hoofdzakelijk binnenstedelijk moet worden gebouwd: moeilijke locaties, juridische procedures bij de Raad van State en grote gebiedsontwikkelingen die vertraging oplopen (voorbeeld: Schieoevers in Delft). In Zoetermeer vertraagde het project De Entree de voortgang.

Zorgen voor de toekomst
Gemeenten waarschuwen dat het huidige bouwtempo kwetsbaar is. Belemmeringen zijn onder meer stikstofregels, netcongestie, schaarse bouw- en gemeentelijke capaciteit, hogere rente en stijgende bouwkosten. Ook blijven gemeenten afhankelijk van externe partijen (beleggers, corporaties, ontwikkelaars) die reageren op nationale en internationale economische ontwikkelingen. Vanuit Den Haag wordt gepleit voor extra investeringen in grote gebiedsontwikkelingen en stabielere regelgeving vanuit het Rijk.

Onderzoeksmethode
Alle 342 Nederlandse gemeenten zijn benaderd; 280 gaven antwoord (82% respons). De gepresenteerde cijfers zijn gebaseerd op die respons en op ambities die gemeenten zelf voor de periode 2022–2026 of vergelijkbare periodes hebben aangegeven.