Zorgen om mega-opvang asielzoekers na tv-programma: 'Ik ben enorm geschrokken'

In dit artikel:

De aflevering van onderzoeksprogramma Zembla over huisvesting in Amsterdam heeft in Den Haag voor onrust gezorgd nu daar in het voormalige Rode Kruis Ziekenhuis aan de Sportlaan een grote, gemengde opvang gepland staat. Het pand moet ruimte bieden aan 440 asielzoekers, daarnaast komen er ongeveer 40 statushouders, circa 80 dak- en thuislozen, zo’n 50 mensen uit dakloze gezinnen en ruim honderd starters en jongeren (18–27) met kwetsbare achtergronden. Bovendien komt er in de stad nabij studentencomplexen tijdelijk onderdak voor 250 asielzoekers aan de Calandstraat.

Buurtgroepen reageren verdeeld. Myra Rooselaar van Wijkbelang Segbroek zegt geschrokken te zijn van de Zembla-uitzending en vreest herhaling van de problemen die in Amsterdam werden getoond. In die reportage over Stek Oost werd melding gemaakt van ernstige incidenten — onder meer seksueel grensoverschrijdend gedrag, vechtpartijen, bedreigingen met wapens en bewoners met psychische problemen — en speelde volgens betrokkenen de scheve samenstelling van bewoners (te veel mensen die intensieve begeleiding nodig hadden tegenover andere groepen) een belangrijke rol.

Andere omwonenden, vertegenwoordigd door Josita van de Put van de appgroep Welkom nieuwe Buren, vinden de vergelijking met Amsterdam niet opgaan. De gemeente Den Haag onderhoudt dat de situatie op de Sportlaan wezenlijk anders wordt ingericht: geen gezamenlijke algemene ruimtes, gescheiden woongedeelten met eigen ingangen per doelgroep, intensieve begeleiding en toezicht, sociaal beheer, dagbesteding en inzet van zogenaamde Haagse Hosts. Volgens de gemeente is zij zelf verantwoordelijk voor het overkoepelend beheer (niet een woningcorporatie), waardoor signalen beter kunnen worden opgepakt.

Toch blijven er twijfels over uitvoering en veiligheid. Omwonenden willen concrete garanties: hoeveel verzorgend personeel komt er, hoe snel wordt er gereageerd bij incidenten, en hoe wordt de samenstelling van de groepen bepaald? Myra Rooselaar vraagt expliciet om voorafgaande screening van bewoners om herhaling van ernstige incidenten te voorkomen; zij wijst erop dat veel asielzoekers mogelijk getraumatiseerd zijn en dat een groot deel jonge, alleenstaande mannen betreft.

Een centraal en onopgelost knelpunt is precies die vraag naar screening. Omroep West zocht wekenlang uit of asielzoekers vooraf worden gescreend op risico’s voor henzelf of anderen. De zoektocht leidde langs COA, marechaussee, IND en DISA, die elkaar verwezen. DISA gaf informatie over identificatieprocedures, vingerafdrukken en medische checks voor verhoorbaarheid en ziektetesten, maar dat bleek geen antwoord op de vraag of mensen met een gevaarlijk profiel worden geweerd. Het COA verklaarde uiteindelijk helder: bewoners worden vooraf niet op gevaar gescreend. Medische screeningsresultaten zijn vrijwillig en worden niet door het COA ontvangen; bovendien mag het COA geen opvang weigeren aan iemand die volgens de asielprocedure recht heeft op opvang.

Wethouder Mariëlle Vavier (GroenLinks) zegt geraakt te zijn door de verhalen uit Amsterdam en benadrukt dat goede begeleiding en toezicht cruciaal zijn om onveilige situaties te voorkomen. De gemeente belooft heldere randvoorwaarden en korte lijnen tussen beheer, begeleiding en gemeente, maar erkent dat “garanties nooit te geven” zijn. Er is nog geen definitieve openingsdatum voor de Sportlaan of andere locaties; meerdere geplande data zijn al eerder verschoven.

Naast Sportlaan en Calandstraat werkt Den Haag aan meerdere opvanglocaties verspreid over de stad: opvang voor Oekraïners aan de Pletterijkade, opvang van alleenstaande minderjarige vreemdelingen aan de Javastraat, opvang voor dak- en thuisloze jongeren in Mariahoeve, speciale opvang voor zieke daklozen, zwangere vrouwen en gezinnen aan de Schuttersdreef, statushouders in het voormalige ministerie aan de Laan van Nieuw Oost-Indië en asielopvang op de Saturnusstraat in de Binckhorst.

Kernvragen blijven staan: hoe wordt de samenstelling van bewoners praktisch geregeld, welke personele bezetting en responstijden zijn gegarandeerd, en in hoeverre kunnen gemeenten problemen voorkomen zonder de mogelijkheid om vooraf op gevaar te screenen? Voor buurtbewoners is de angst voor herhaling van Amsterdamse toestanden reëel; de gemeente belooft verbeterde organisatie en toezicht, maar concrete waarborgen en een definitieve planning ontbreken vooralsnog.